default orange

Chi tiết tin

Giới thiệu di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia "Văn Thánh Khổng Miếu"

Người đăng: Admin VHTT Ngày đăng: 10:16 | 24/05 Lượt xem: 6636

 VĂN THÁNH KHỔNG MIẾU

DI TÍCH KIẾN TRÚC - NGHỆ THUẬT CẤP QUỐC GIA 

Địa chỉ: KP 9, Phường Tân Thạnh, thành phố Tam Kỳ, Quảng Nam


 

Văn Thánh - Khổng miếu tọa lạc tại đường Phan Bội Châu, phường Tân Thạnh, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam là nơi thờ Đức Khổng Tử. Đức Khổng Tử (TCN 551-TCN 479) sinh ngày 01 tháng 11 năm Canh Tuất, vào đời Chu Linh Vương năm thứ 2 (551 trước công nguyên) tại Ấp Trâu, thôn Xương Bình, huyện Khúc Phụ, tỉnh Sơn Đông, nước Lỗ.

 

Đức Khổng Tử

Là nhà chính trị, nhà giáo dục nổi tiếng cuối thời Xuân Thu và là người sáng lập học phái Nho gia. Năm 21 tuổi Ngài giữ chức Ủy lại rồi Ty chức và cuối cùng là Nhiếp tướng sự. Năm 479 trước Tây lịch, Ngài từ quan và chu du khắp các nước chư hầu suốt 14 năm liền. Sau thời kỳ ấy Ngài về quê nhà dạy học và soạn sách.
Tổng số học trò của Ngài lên đến 3000 người trong đó 72 người được liệt vào bậc hiền đức “Thất thập nhị hiền” đồng thời Ngài soạn, định lại sách cổ nhân, gồm sáu bộ Kinh thư lưu truyền hậu thế, dạy bảo muôn đời. Tư tưởng của Khổng Tử được chế độ phong kiến và nhân dân tôn sùng.Vào đời Thuận Trị năm thứ 2 Đức Thánh Thế Tổ phong ngài Khổng Tử là “ĐẠI THÀNH CHÍ THÁNH VĂN TUYÊN VƯƠNG TIÊN THÁNH SƯ KHỔNG PHU TỬ ”
Ở Việt Nam ta trên mảnh đất Hà Đông xưa (Tam Kỳ ngày nay) đã sản sinh ra nhiều danh nhân khoa bảng đỗ đạt cao như: phó bảng Nguyễn Dục (1838), cử nhân Cao Văn Vận (1842), cử nhân Trần Hoán (1867), tiến sĩ Trần Văn Dư (1882), Nguyễn Thích (1882).... Để tỏ lòng thành kính Đức Khổng Tử và tôn vinh tư tưởng nho gia, phát huy truyền thống hiếu học, động viên, khuyến khích con cháu học tập, đầu năm 1840 các quan viên chức sắc, nhân sĩ Hà Đông kính đơn lên tỉnh xin xây dựng miếu thờ Khổng Tử. Sau khi cấp trên chấp thuận tri huyện Hà Đông cùng các nhân sĩ, nhân dân trong huyện quyên góp tiền bạc và ngày 14 tháng 6 năm Canh Tý, Minh Mạng thứ 21 (1840) khởi công xây dựng khu Văn Thánh tại xã Chiên Đàn (nay là trường THCS Trần Phú huyện Phú Ninh).

 



Qua biến cố của lịch sử đến năm 1945 Văn Thánh xuống cấp nghiêm trọng, hư hỏng gần như toàn bộ. Năm 1963 Văn Thánh dời về làng Mỹ Thạch xã Kỳ Hương, quận Tam Kỳ, tỉnh Quảng Tín (chế độ Sài Gòn cũ), nay là khối phố Mỹ Thạch Bắc  phường Tân Thạnh, thành phố Tam Kỳ. Các thợ mộc danh tiếng như làng mộc Kim Bồng (thành phố Hội An), Vân Hà  (xã Tam Thành huyện Phú Ninh) thi công xây dựng. Những người đóng góp công, tiền bạc đã được khắc ghi vào bia công đức ghi nhớ, tưởng niệm.



Văn Thánh Khổng Miếu ngày nay

Khu Văn Thánh - Khổng Miếu sau khi được trùng tu tôn tạo tại địa điểm mới này bao gồm một miếu chính, hai dãy nhà cổ ba gian hai chái bằng gỗ lim, gỗ mít được chạm trỗ công phu, tinh vi, sắc sảo của nền văn minh lúa nước với mái ngói uốn lượn rồng bay phượng múa. Tòa Chính điện là miếu thờ chính, các cột được kê trên những đế xi –măng (đá táng) có hình thức trang trí, gờ chỉ như những cái đôn bằng sứ, chiều cao của phần đế này là 62cm, dưới đế sát nền là đá tảng được gia công các góc vẽ hình vỏ đậu, đế đá tảng này còn gia công thêm gờ của các cạnh. Chiều dài qua các cột hàng dọc do được là 10m26. Chiều rộng qua các cột hàng ngang đo được là 4m23.
 Cũng như các kiến trúc cổ truyền nhà ở dân gian Quảng Nam thì mặt cắt dọc của tòa nhà chính diện là 8 hàng cột chia ngôi nhà thành ba gian hai chái, chúng được liên kết nhau bằng xuyên và xà. Khung cửa vào không có đà ở ngạch cửa nên các cánh cửa được mở bằng bản lề sắt. Mặt cắt ngang chỉ có 4 hàng cột với cặp cột cái (cột hàng nhất tiền, cột hàng nhất hậu) cao 4m21, với cặp cột quân (cột hàng nhì tiền, cột hàng nhì hậu) cao 3m45, không có cột hàng ba thay bằng là hai bức tường cao 3m92. Các đầu cột này được liên kết với nhau bằng kèo tam đoạn, các đầu và đuôi kèo được chạm hình rồng cách điệu. Thân kèo uốn cong nhiều. Phần trụ trốn (trỏng quả) đỡ kèo nóc giao nguyên khá tinh sảo, đế con tôm khắc chữ thọ. Đuôi trính ở hai đầu đều chạm rồng. Để việc thoát nước mưa được dễ dàng cho hai tòa nhà kề liền nhau những nhà xây dựng đã có sáng kiến làm thêm một mái thứ hai, thấp hơn đuôi của mái sau (tòa nhà chính điện) trùng khớp (diệp ốc) với mái trước của tòa hậu diện. Về đề tài trang trí: Trên bờ nóc của tòa chính điện đắp nổi bằng xi - măng và tô màu với đề tài “Lưỡng Long Triều Nhật” bốn bờ chải, bờ quyết gắn hình rồng cuộn cách điệu từ dây cuộn lá. Chính giữa bờ nóc của tòa hậu diện cũng đắp nổi bằng xi – măng nhưng không tô màu với hình quả bầu cùng với dãy nơ thắt, hai đầu bờ nóc gắn hình rồng với nét kỳ hà mạnh mẽ, bờ quyết hình rồng cách điệu từ dây cuốn lá như tòa chính điện.

Riêng hai phần đầu hồi của tòa chính điện tạo gờ xi – măng hình cuốn thư (cuốn sách) có gắn mảnh sành sứ mô tả con nai gặm cỏ. Hai đầu hồi của tòa hậu điện được đắp nổi bằng xi – măng không tô màu mận hoa quả, lá cuốn (hoa dây – lan đằng – triền chi) theo hình thể của đầu hồi. Phần cổ diềm của mặt tường chính của tòa chính điện còn có 5 ô lõm vào như cái khung, nền bên trong tô màu cam và nổi bật lên là các hình đắp nổi bằng  xi măng theo thứ tự 5 ô từ trái sang phải (nhìn vào) với các đề tài: sen – cá ,  sen vịt (liên áp), ô chữ Hán, cúc – chim trĩ. Vào bên trong tòa chính điện có mặt quay về hướng tây, ta có thể qua ba khung cửa đúng với ba gian với các cánh cửa gỗ bảng khoa. 

 

  Nối tiếp với tòa chính điện là một mái (thừa lưu) khớp với độ cao của mái trước tòa hậu điện, người ta dựng tiếp thêm một khung nhà bằng gỗ, chỗ nối  tiếp được xây bằng 6 hàng trụ xi – măng chạy dọc theo chiều dài của tòa nhà. Mặt cắt dọc: Với 8 hàng cột chia tòa nhà thành 3 gian hai chái, chúng được liên kết bằng xuyên và xà. Các khoảng trống của các ô xuyên thượng – hạ của 3 gian (tiền và hậu) đều có gắn các tấm bảng gỗ sơn son thiếp vàng kèm các dòng chữ Hán là các bảng ghi danh tánh, công đức của những người đóng góp cho việc phục dựng ngôi miếu. Trên nền 3 gian người ta còn cho xây thêm 3 bệ thờ có trang thờ nhô ra phủ che trang trọng.
Đặc biệt dưới mái của trang thờ ở gian giữa người ta đặt tượng Khổng Tử bằng xi – măng tô màu với trang phục áo dài, đội mũ tư thế chấp tay vào nhau như giảng đạo. Mặt cắt ngang: gồm có 5 hàng cột, có lẽ khi phục dựng người ta đã bỏ hàng cột hậu cuối cùng để thay vào đó bằng bức tường gạch xi – măng bền vững hơn. Đồng thời phần cột hiên như các nhà ở cổ truyền đã được cắt ngắn để kê trên trính nách như đã nói để giảm bớt số hàng cột, tăng thêm sự thoáng rộng cho mặt bằng khi hội họp, sinh hoạt. Các cột được kê trên một đế trung gian như các cột ở tòa nhà chính điện, những đế xi – măng này có khuôn đúc với trang trí đơn giản hơn và chỉ cao 32cm (đế cột cái) và cao 21cm (đế cột hàng hai). Chiều cao của các cột cũng thấp hơn các cột nhà ở tòa Chính điện. Cột cái cao: 4m, cột hàng hai: 3,48m, cột hàng ba: 2,89m. Kèo liên đoạn đã liên kết với cột này, các đầu, đuôi kèo có chạm khắc. Riêng phần kèo hàng tư (các ngạo nối phần mái hiên, ở vị trí này như phần thừa lưu cho máng xối thoát nước) chạm khắc công phu. Vẫn sử dựng kèo nóc với kiểu thức giao nguyên. Trính thẳng mang một trụ trốn ở trên lưng là cây gỗ chống đơn giản vì có trần và ván che khuất.

 

Nơi đây được sử dụng vào việc huấn đạo, dạy học và hành lễ hằng năm nhằm ngày Đinh mùa Xuân - Thu và cũng vào ngày này cứ 3 năm một lần tổ chức lễ hội tế cúng heo và những sản phẩm dân gian, người đứng ra chủ bái là một chức sắc có địa vị trong tổng (thường là tri huyện, hay tri phủ) hai bên chủ bái là các bậc nhân sĩ uyên thâm nho học được đánh giá cao về con đường học vấn, thường là các ông tú hoặc ông cử của tổng. Bài trí đền điện thờ: Gian Chính giữa thờ đức Khổng Tử, gian thứ hai bên tả và hữu là thờ các vị Tiên Triết, gian thứ ba bên tả hữu thờ các vị Tiền Hiền, gian thứ tư bên tả hữu (gian hồi) thờ các vị tiên nho. Hai dãy nhà cổ hai bên miếu là nơi hội họp, sinh hoạt văn hóa dân gian.




Văn Thánh - Khổng Miếu là một phần quần thể kiến trúc lịch sử văn hóa nghệ thuật độc đáo, hội tụ đầy đủ những nét truyền thống văn hóa dân gian, dân tộc do trí tuệ và năng lực sáng tạo của nhiều tầng lớp nhân dân lao động của tỉnh nhà tạo nên có giá trị văn hóa hết sức to lớn. Khổng Miếu cũng là nơi chiêm bái ghi nhớ công ơn các vị hiền Triết, đặc biệt là coi trọng người tài. Khuyến khích sự học sáng tạo, phát huy nhân tố con người trong thời kỳ mới, đáp ứng nhu cầu phát triển của thành phố Tam Kỳ nói riêng và tỉnh Quảng Nam nói chung. Vì vậy việc quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di tích là trách nhiệm của mỗi chúng ta.


Văn Thánh Khổng Miếu rộn ràng ngày lễ hội

 
Nội dung và hình ảnh:

TRUNG TÂM VĂN HÓA  - THÔNG TIN TP TAM KỲ - QUẢNG NAM



 

 

 

[Trở về]

Các tin mới hơn:

Các tin cũ hơn:

Chính phủ điện tử











TRANG TIN ĐIỆN TỬ PHÒNG VĂN HÓA VÀ THÔNG TIN THÀNH PHỐ TAM KỲ
ĐỊA CHỈ: 159 TRƯNG NỮ VƯƠNG - THÀNH PHỐ TAM KỲ - QUẢNG NAM
Email: vhttttamky.quangnam.@gov.vn - Điện thoại: 02353. 851.208
Quản lý nội dung: Ông Nguyễn Hữu Đắc - Trưởng phòng Văn hóa và Thông tin. Quản trị và thiết kế: Ông Thái Viết Cam - Chuyên viên
Phát triển bởi Trung Tâm Công Nghệ Thông Tin & Truyền Thông Quảng Nam (QTI)

Tổng số lượt truy cập

000013141